فناوری نانو، علمی فرا رشته‌ای است و ما می خواهیم از این مقیاس به کلیه علوم و فنون از جمله علوم محض، فنی مهندسی، پزشکی، غذایی و غیره نگاه کنیم. از آنجایی که مشکلات، پیچیدگی و مسائل اخلاقی به دلیل شبیه سازی انسان، گیاه و حیوان در این محدوده به وجود خواهد آمد، ضرورت همکاری علوم نظری از نظر مسائل حقوقی در این فناوری ضروری می نماید.

اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می‌توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کار می‌رود.به عبارت دیگر در زمینه‌های مختلفی از جمله سوخت، پلیمر، رنگ، ساخت و ساز، پوشاک، دارو، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مربوط می‌شود، می‌توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلی توجه به کلیه علوم و فناوری‌های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاس برای دستیابی به فراورده‌های با کیفیت و کمیت بهتر به عبارتی ارزانتر، محکمتر، سبکتر و کارا تر می‌باشد.

گرایش‌های رشته نانو شیمی

یکی از مشخصه‌های علم شیمی و مهندسی شیمی، شناخت علم مواد و مهندسی مواد است که در علوم محض، مطالعه و پژوهش و در مهندسی، تولید انبوه مورد نظر است. از دیدگاه شیمی دانان، گرایش‌های این رشته می‌تواند همان گرایش‌های شیمی آلی، معدنی، تجزیه و شیمی فیزیک باشد که در مقیاس نانو مطالعه و بررسی می‌گردد تا نتایج یافته‌های جدید خود را برای انبوه سازی در مورد خاص به مهندسان مربوطه ارائه کنند. از دیدگاه مهندسان شیمی، این گرایش‌ها بسته به نوع نیازهای جامعه و توانایی بر آوردن آن نیازها می‌تواند به طور متفاوت دسته بندی شود. در ایران همان طور که اشاره شد، پتانسیل‌های خوبی در زمینه مطالعه پلیمر و رنگ و غیره وجود دارد.

۱.میزان پذیرش دانشجو در سال گذشته در رشته های مرتبط با علم و فناوری نانو

در سال گذشته جمعاً ۴۲ دانشجو در رشته های علوم و فناوری نانو در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه های صنعتی امیرکبیر، تربیت مدرس، صنعتی سهند تبریز، کاشان، پژوهشگاه مواد و انرژی پذیرفته شدند. همچنین امسال دانشگاه صنعتی شریف و دانشکده فنی دانشگاه تهران در مقطع دکتری در رشته های نانومواد، نانو الکترونیک، نانو بیو، نانومهندسی شیمی و نانو شیمی، اقدام به پذیرش دانشجو نموده اند.

دانشگاه صنعتی امیرکبیر با ظرفیت۱۱نفر، ارائه دهنده رشته مهندسی شیمی با گرایش نانو درمقطع کارشناسی ارشد بوده است. همچنین این دانشگاه در گرایش نانوپلیمر،۸ دانشجو جذب نموده است.

۲. ویژگیهای مهم ومنحصر به فرد علوم و فناوری نانو با رویکرد شیمی

برای شروع بهتر است تعریفی عام از علم و فناوری نانو داشته باشیم. این فناوری پدیده هزاره سوم می باشد و ورود به این عرصه اجتناب ناپذیر است. در واقع در این زمینه نمی توان به عنوان رشته جدیدی معرفی کرد بلکه رویکردی جدید به کلیه علوم و فنون موجود در مقیاس نانو است.

فناوری نانو علمی فرا رشته ای است و ما می خواهیم از این مقیاس به کلیه علوم و فنون از جمله علوم محض، فنی مهندسی، پزشکی، غذایی وغیره نگاه کنیم. ازآنجایی که مشکلات، پیچیدگی ومسائل اخلاقی به دلیل شبیه سازی انسان، گیاه وحیوان دراین محدوده به وجود خواهد آمد، ضرورت همکاری علوم نظری از نظر مسائل حقوقی در این فناوری ضروری می نماید.

اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانوشیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کارمی رود. به عبارت دیگردر زمینه های مختلفی ازجمله سوخت، پلیمر، رنگ، سوخت وساز، پوشاک، دارو، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مربوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلی توجه به کلیه علوم و فناوری های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاس برای دستیابی به فرآورده های با کیفیت و کمیت بهتر به عبارتی ارزانتر، محکمتر، سبکتر و کاراتر می باشد.

۳. گرایش های رشته نانو شیمی

یکی از مشخصه های علم شیمی و مهندسی شیمی، شناخت علم مواد و مهندسی مواد است که در علوم محض، مطالعه و پژوهش در مهندسی شیمی، تولید انبوه مورد نظر است. از دیدگاه شیمی دانان، گرایش های این رشته می تواند همان گرایش های شیمی آلی، معدنی، تجزیه و شیمی فیزیک باشد که در مقیاس نانو مطالعه و بررسی می گردد تا نتایج یافته های جدید خود را برای انبوه سازی در مورد خاص به مهندسان مربوطه ارائه کنند. ازدیدگاه مهندسان شیمی، این گرایش ها بسته به نوع نیازهای جامعه و توانایی برآوردن آن نیازها می تواند به طور متفاوت دسته بندی شود. درکشورماهمان طورکه اشاره شد، پتانسیل های خوبی درزمینه مطالعه پلیمرورنگ وغیره وجود دارد.

۴. سرفصل های دروس این رشته

سرفصل های درسی، شامل دروس اصلی وانتخابی ( به ترتیب۲۰و۱۲واحد) جمعاً ۳۲واحد آموزشی

پژوهشی است که با تصویب شورای برنامه ریزی دانشگاه ارائه می شود. در ذیل جدول دروس این رشته آورده شده است:

دروس انتخابی

پدیده های انتقال در نانو ۳ واحد

ترمودینامیک آماری ۳ واحد

بیونانو تکنولوژی ۳ واحد

پدیده های سطحی درمقیاس نانو ۳ واحد

ساخت وکاربرد مواد نانو ۳ واحد

شیمی و تکنولوژی نانو ۳ واحد

شبیه سازی در مقیاس نانو ۳ واحد

دروس تخصصی

ریاضیات پیشرفته درنانوتکنولوژی ۳ واحد

مکانیک کوانتومی ۳ واحد

اصول نانو تکنولوژی ۳ واحد

سمینار ۳ واحد

گذراندن این رشته در دانشگاه به این صورت است که، در ابتدای دوره ۱۲ واحد( ۹واحد اصلی و۳ واحد انتخابی ) به وسیله دانشجو اخذ شده و در ادامه به همراه گذراندن دیگر واحدهای آموزشی، استاد پروژه و برنامه آموزشی دانشجو مشخص می گردد.

با توجه به عناوین دروس به نظر می رسد برای ورود به دنیای نانو پایه علمی قوی و به خصوص آشنایی با کوانتوم، ریاضی و شیمی محض ضروری است.

زمینه اشتغال فارغ التحصیلان

دانشجویان فارغ التحصیل این رشته می‌توانند در صنایع و مراکز به خصوص در بخش‌های تحقیق و توسعه‌ای که فارغ التحصیلان رشته شیمی و مهندسی شیمی را می پذیرند، مشغول به پژوهش شوند.